Zamek Hostalkovy

 HISTORIA

Zamek Hošťálkovy założono dopiero podczas tzw. wielkiej kolonizacji w XIII wieku, pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z roku 1281. Miejscowość znajduje się w szerokiej dolinie, wzdłuż drogi, która rozciąga się od miasta Krnov.

W powiecie Bruntál wyjątkowo zachowany zamek Hošťálkovy nr 26 z areałem jest zarejestrowany w Centralnej liście zabytków w Republice Czeskiej pod numerem rejestracyjnym  16548/8-78.

Na terenie gminy z rozszerzonymi uprawnieniami (Krnowsko) przetrwało kilka zamków oraz terenów zamkowych, jak przykładowo zamek w miejscowości Brantice, Linhartovy, w Slezských Rudolticích, w Dívčím Hradě, ale żaden z nich nie przetrwał w oryginalnym stanie. Zamki te były wykorzystywane jako magazyny medyczne i jako część przebudowy zostały zniszczone cenne szczegóły, takie jak oryginalne konstrukcje sufitu, szyby, oryginalne drzwi i podłogi, sztukateria itd. Zamek w Jindřichově ve Slezsku był wykorzystywany jako dom opieki dla dorosłych, został przebudowany w 2. połowie XX wieku, a wnętrze było aż na kilka pomieszczeń całkowicie zniszczone. Zamek został zbudowany na miejscu dawnej twierdzy i pierwsze wzmianki o nim pochodzą z roku 1582. Wraz z obiektami gospodarczymi tworzył połączony kompleks budynków Obecnie jest częścią posiadłości park zamkowy, ale oryginalne ogrody kwiatowe i warzywne zostały usunięte. Średniowieczny, czy też renesansowy kamienny mur ogrodowy został uszkodzony w przeszłości, a jego ruiny rozebrano w 1966 roku, do dzisiaj stoi romantyczna brama z torsem starszego muru i herbów. Usunięto również ogrodzenie biedermeier budynku i patio.

To najsłynniejszy zabytek w miejscowości, ale także w całym regionie, jego historia jest związana ze słynnym rodem Skrbenských i Arco. Obecny wygląd zamku pochodzi z XVIII wieku oraz z czasów remontu zakończonego w roku 1831.

Zamek Hošťálkovy to piętrowy budynek w kształcie litery U. Oba skrzydła otacza honorowy dziedziniec z fontanną ozdobioną żeliwnym posągiem Bakcha, skrzydła są zakończone wieżyczkami, pod którymi znajdują się dwa przejścia. Parter i piano nobile połączone są korytarzem wewnętrznym wzdłuż murów dziedzińca. Mansardowy dach ukrywa różnego rodzaju pokoje. Na parterze znajduje się kaplica Trójcy Świętej, w której zachowały się oryginalne meble z XVIII wieku z cennymi szczegółami, ołtarzami, światłami, obrazami i malowidłami słynnych malarzy morawskich z orientacją prowiedeńską, organy barokowe oraz heksagonalna podłoga z łupka. Główne schody zdobią sztukaterie, ozdobne wazony, drewniane balustrady i pięć wspaniałych malowideł ułożonych w okrąg autorstwa morawskiego malarza Jana Franciszka Jabłońskiego. Obrazy we wnętrzu zamku datowane są na rok 1786, zostały odrestaurowane przez J. Wolnego w 1838 roku, a niektóre w pierwszej połowie XX wieku zamalowane. Malowidła zamku Hošťálkovy stoją na bardzo wysokim poziomie i należą do unikalnych zabytków regionu. Zasługują na szybką odbudowę i odkrycie zabielonych części w pomieszczeniach na piętrze.

Na północny zachód od zamku leży park krajobrazowy o powierzchni 3 ha ze znanymi roślinami drzewiastymi, które z tyłu uzupełnia niewielka kamienna historyzująca architektura, kamienny taras oraz oranżeria z tarasem.

Budynek gospodarczy znajduje się wzdłuż drogi w kierunku południowo-wschodnim. Obecnie ma innego właściciela i niestety, nie jest częścią kompleksu zabytków.

Zamek Hošťálkovy już w 1. połowie XX wieku służył jako dom starców, a następnie jako dom opieki dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. Doczekał się tylko częściowego remontu podczas działalności zakładu. W taki sposób wnętrze zachowało się w niemal oryginalnym, autentycznym stanie, zwłaszcza podłogi, drzwi, tynki, obrazy (które były w pomieszczeniach – wychowanek, zamalowane), kominki i piece kaflowe, itd.

Na podstawie badania historyczno-architektonicznego, opracowanego w 1994 roku przez dr. Dědkową i dr. Grůzę

Wczesnobarokowy budynek został wzniesiony pod koniec XVII wieku na miejscu starszej renesansowej twierdzy, która została zbudowana w latach 1566 – 1582. Twierdza została częściowo rozebrana i przebudowana przez Jana Kryštofa Skrbenskiego z Hříště na trójskrzydły wczesnobarokowy pałac w jego obecnej postaci. W połowie XVIII wieku za Karla Traugotta Skrbenskiego została ostatecznie zakończona budowa skrzydła południowego, gdzie powstała wyjątkowa kaplica zamkowa oraz schody z bogatymi sztukateriami i malowidłami ściennymi Jana Franciszka Jabłońskiego. Kolejni właściciele posiadłości hrabiowie Arco, którzy byli właścicielami nieruchomości w latach 1831 – 1945, uzupełnili obiekt o empirowy portyk balkonu i pokoje na poddaszu.

Wyniki badania historyczno-architektonicznego stwierdzają, że podczas następnych zmian architektonicznych i remontów konieczne jest poszanowanie niezmiennego planu, jak i układu wewnętrznego, systemu sklepienia. Ponadto trzeba zachować użyty materiał wraz z wieżami i dachem, rytmiczny układ na elewacji, osie okienne w ścianach obwodowych, rodzaj dachu mansardowego. Należy pamiętać, że we wnętrzu zamku są zamalowane słynne malowidła barokowe, które powinny zostać w przyszłości odrestaurowane. Trzeba zachować pozostałe barokowe splecione kraty okienne i ozdobne kraty wejściowe, wszelkie elementy sztukatorsko-dekoracyjne, zwłaszcza na schodach, wazony, rocaille, balustrada rocaille, w pokojach ozdoby do pieców kaflowych, gzymsy i bogate sztukaterie na suficie, drewniana podłoga w pomieszczeniach, freski na schodach oraz w kaplicy. Dalej należy zachować i jeśli to konieczne naprawić i repasować wszystkie drzwi: drzwi wejściowe z rozetami, zdobione rozgwiazdami, lustrzane ramkowe z częściowo zachowanym okuciem, białe lustrzane oprawione ramą, empirowe z motywami słońca, empirowe przeszklone koło schodów, fladrowane drzwi. Ponadto trzeba zachować ręcznie prasowane szkło okienne i w drzwiach głównej klatki schodowej, empirową kratkę balkonu, portale sztukatorskie oraz portal ze sztucznego kamienia, spiralne schody z parteru na pierwsze piętro, piece i otwory grzewcze na korytarzach i komorach grzewczych z zamkniętymi drzwiczkami, pozostałe zachowane piece kaflowe, kominek. Wreszcie, również wyposażenie kaplicy, organy w kaplicy, dzwonnicę i dzwon na dziedzińcu zamkowym, pomnik z fontanną, chorągiew na wieżyczce oraz wszelkie inne systemy i szczegóły konstrukcyjne.

WAŻNE DATY

ZAMEK HOŠŤÁLKOVY zabytek kulturowy ÚSKP ČR nr 16548/8-78 Teren zamkowy w miejscowości Hošťálkovy przedstawia budynek zamku, park zamkowy wraz z obiektami, dziedziniec z fontanną i budynki gospodarcze.

Źródła archiwalne dokładnie nie określają czasu powstania twierdzy w miejscowości Hošťálkovy.

  • 1377 Podczas podziału regionu Opavy część Hošťálkovy uzyskał książę Hanuš a później Mikuláš z Vidbachu, który miał w znaku lilię wodną a od kolejnego roku tytułował się wg miejscowości.
  • Początek XV wieku– miejscowość stała się niezależna.
  • 1477 – 1566ponownie związana ze szlachtą Linhartów, zarządzana przez panów z Fulštejna i Vladěnína.
  • 1566siostra Lacka Ojíře z Fulštejna Magdaléna, która wyszła za mąż za Jiřího Tvorkovskiego z Kravař przejęła władzę nad majątkiem.
  • 1578po jej śmierci posiadłość z dziedzińcem otrzymała Bohunka Kravařská ze Šlezvic i wspólnie z mężem Janem Skrbenskim zaczęli budowę swojej siedziby.
  • 1582wzmianka o twierdzy Hošťálkovy (prawdopodobnie mały zamek renesansowy).
  • 1600właścicielem został znany pisarz Kryštof Bernard Skrbenský z Hříště
  • 1686właścicielem został jego syn Jan Kryštof. Za jego panowania twierdza została częściowo zburzona i przebudowana na trójskrzydły wczesnobarokowy pałac w jego obecnej postaci.
  • 1725niekatolicka linia Skrbenských wymarła i gospodarstwo przejęli kuzyni Karel Franciszek i Leopold Jiří Skrebenští z Hříště.
  • 1767Karl Traugott Skrbenský odnowił i dokończył budowę zamku (kaplica, poszerzenie zachodniego skrzydła, reprezentacyjna klatka schodowa, dekoracje sztukatorskie, malowidła ścienne Jana Franciszka Jabłońskiego). Zamek stanowił centrum kulturalne dla szerokiej okolicy, działał tu znany zespół.
  • 1831Jego wnuk o tym samym imieniu nie utrzymał zamku i wraz z posiadłością sprzedał go hrabiemu Karlu Strachwitzovi za 40.000 talarów. Po ślubie jego córki Antonie został własnością rodu Arců.
  • 1837Jindřich z Arca przeprowadził kolejne przeróbki zamku po pożarze: wybudowano portyk i pokoje na poddaszu, przez co zmienił się kształt dachu na południowym i północnym skrzydle.
  • 1848zamek został napadnięty, w ruchu tym uczestniczyło rzekomo 2 000 osób, a jego właściciel hrabia Jindřich Arco został postrzelony, a zamek w części splądrowany. Dzięki gwardii narodowej Miasta Albrechtice ruch ten został stłumiony, a siedmiu przywódców skazano w 1849 roku na krótki pobyt w więzieniu.
  • 1945zamek został skonfiskowany.
  • 1952 wykorzystywany przez Czechosłowacki Kościół Husycki jako dom starców.
  • 1962 Instytut Opieki Społecznej dla Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie (Powiatowy Komitet Narodowy oraz Kraj morawsko-śląski).
  • 2007 prywatna firma ALKI spol. s r. o.

Zamek Hošťálkovy nr 26 to piętrowy budynek w kształcie litery U. Oba skrzydła otacza honorowy dziedziniec z fontanną ozdobioną żeliwnym posągiem Bakcha, skrzydła są zakończone wieżyczkami, pod którymi znajdują się dwa przejścia. Parter i piano nobile połączone są korytarzem wewnętrznym wzdłuż murów dziedzińca. Mansardowy dach ukrywa różnego rodzaju pokoje. Na parterze znajduje się kaplica Trójcy Świętej z oryginalnym wyposażeniem. Malowidła ścienne Jana Franciszka Jabłońskiego są zachowane na reprezentatywnej klatce schodowej oraz pod warstwą lakieru i w pianu nobile. Na północny zachód od zamku leży park krajobrazowy o powierzchni 3 ha ze znanymi roślinami drzewiastymi, które z tylnej strony uzupełnia niewielka kamienna historyzująca architektura, kamienny taras oraz oranżeria z tarasem. Budynek gospodarczy znajduje się wzdłuż drogi w kierunku południowo-wschodnim.